Servikal miyelopati, boyun bölgesindeki omuriliğin etkilenmesi sonucunda el becerisi, yürüme ve denge gibi işlevlerde bozulma gelişmesidir. Boyun fıtığı omuriliğe baskı yaparak bu tabloya neden olabilir. Ancak MR raporunda “omurilik basısı” yazması, tek başına klinik miyelopati tanısı koymak için yeterli değildir.
Boyun fıtığı denildiğinde çoğu kişinin aklına boyundan kola yayılan ağrı gelir. Oysa düğme iliklemekte zorlanma, yazının değişmesi veya yürürken dengesizlik gibi şikâyetler de değerlendirmede önem taşır. Bu yazıda boyun fıtığına bağlı omurilik basısının ne anlama geldiğini ve tedavi kararının nasıl verildiğini ele alıyoruz.
Servikal Miyelopati Ne Demek?
“Servikal” boyun bölgesini, “miyelopati” ise omuriliğin işlevsel olarak etkilenmesini ifade eder. Boyundaki omurilik, beyin ile gövde, kollar ve bacaklar arasındaki sinir iletiminde görev alır. Bu nedenle bu bölgede gelişen bir sorun yalnızca boyun veya kolda değil, bacaklarda ve yürüyüşte de kendini gösterebilir.
Disk fıtığı, kemik çıkıntıları ve bağlardaki kalınlaşma omurilik için ayrılan alanı daraltabilir. Yaşa bağlı değişikliklerle gelişen tablo “dejeneratif servikal miyelopati” olarak adlandırılır. Boyun fıtığı bu nedenlerden biridir; her boyun fıtığı miyelopati oluşturmaz.
Sinir Kökü Basısı ile Omurilik Basısı Arasındaki Fark
Sinir kökü basısı, omurilikten ayrılan bir sinirin etkilenmesidir. Kola yayılan ağrı, belirli parmaklarda uyuşma ve ilgili kaslarda güç kaybı görülebilir. Omurilik etkilenmesinde ise el hareketlerinin koordinasyonu ve yürüme gibi daha geniş işlevler bozulabilir. İki durum aynı hastada birlikte bulunabilir.
Bu ayrım hakkında sinir kökü basısı ne demek? yazısında daha fazla bilgi bulabilirsiniz.
Servikal Miyelopati Belirtileri Nelerdir?
- Düğme ilikleme, anahtar kullanma ve yazı yazma gibi ince el hareketlerinde zorlanma
- Ellerde uyuşma, güçsüzlük veya eşya düşürme
- Yürürken dengesizlik ve koordinasyon kaybı
- Bacaklarda sertlik veya güçsüzlük
- Boyunda ağrı ya da tutukluk
Şikâyetler yavaş gelişebilir ve günlük yaşamda küçük değişikliklerle fark edilebilir. Örneğin, eskiden kolayca yapılan bir el işinin giderek zorlaşması önemlidir. Bununla birlikte bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir; yalnızca belirtilere bakılarak tanı konulamaz.
Tanı Nasıl Konulur? MR Tek Başına Yeterli mi?
Tanı değerlendirmesinde şikâyetlerin başlangıcı ve seyri, nörolojik muayene ve boyun MR’ı birlikte ele alınır. Muayenede kas gücü, refleksler, duyu, el becerisi ve yürüyüş incelenir. Gerektiğinde ek görüntüleme veya sinir iletim testleri istenebilir.
MR, omuriliğin nerede ve hangi yapılar tarafından sıkıştırıldığını gösterir. Ancak görüntülemede bası bulunan bir kişinin klinik bulguları olmayabilir. Raporun bir cümlesi üzerinden hastalığın derecesini veya ameliyat gerekliliğini belirlemek doğru değildir.
Servikal Miyelopatide Ameliyat Şart mı?
Tedavi, hastalığın şiddetine ve ilerleyip ilerlemediğine göre planlanır. Klinik kılavuzlar orta ve ağır dejeneratif servikal miyelopatide cerrahi tedaviyi önerir. Hafif olgularda cerrahi veya yakın takip altında yapılandırılmış rehabilitasyon değerlendirilebilir. Cerrahi dışı takip sırasında nörolojik kötüleşme ortaya çıkarsa cerrahi değerlendirme gerekir.
Yalnızca MR’da omurilik basısı bulunan, miyelopati belirtisi olmayan kişilerde yaklaşım farklıdır. Riskler ve takip gereksinimi kişiye göre değerlendirilir. Bu nedenle herkes için geçerli bir “bekleme süresi” bulunmaz.
Ameliyatın Amacı Nedir, Yöntem Nasıl Seçilir?
Cerrahinin amacı omurilik üzerindeki basıyı kaldırmak ve nörolojik kötüleşmeyi sınırlamaktır. İşlevlerde düzelme sağlanabilir; ancak tüm belirtilerin tamamen geçeceği garanti edilemez.
Önden veya arkadan yapılan girişimler, bazı hastalarda sabitleme işlemleri ve kanal genişletme yöntemleri kullanılabilir. Seçim; basının yeri, etkilenen seviyeler, omurganın dizilimi ve genel sağlık durumuna bağlıdır. Endoskopik yöntem de her omurilik basısı için uygun değildir. Genel seçenekleri boyun fıtığı tedavisi yazısında okuyabilirsiniz.
Ne Zaman Gecikmeden Değerlendirme Gerekir?
El becerisinde giderek azalma, yürümenin bozulması veya artan güç kaybı varsa beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi geciktirilmemelidir. Ani ya da hızla artan kol-bacak güçsüzlüğü, yeni gelişen yürüyememe veya idrar-dışkı kontrolünde bozulma durumunda acil servise başvurulmalıdır. Bu bulguların başka acil nedenleri de olabilir.
Sık Sorulan Sorular
Her boyun fıtığı omurilik basısı yapar mı?
Hayır. Fıtığın yerleşimi ve omurilik kanalının yapısı önemlidir. Sinir kökü basısı ile omurilik basısı farklı durumlardır.
MR’da omurilik basısı yazıyorsa mutlaka miyelopati var mı?
Hayır. Klinik miyelopati değerlendirmesi için belirtiler ve nörolojik muayene bulguları da gereklidir.
Fizik tedavi omurilik basısını ortadan kaldırır mı?
Rehabilitasyon seçilmiş hafif olgularda işlevleri destekleyebilir; ancak omurilik için daralmış alanı mekanik olarak genişletmez. Program uzman değerlendirmesiyle planlanmalıdır.
Ameliyattan sonra tamamen düzelme olur mu?
Sonuçlar kişiden kişiye değişir. Cerrahi basıyı kaldırmayı hedefler; mevcut nörolojik etkilenmenin tamamen düzelmesi her hastada mümkün olmayabilir.
Kaynaklar
- AAOS OrthoInfo: Cervical Spondylotic Myelopathy
- Fehlings ve ark.: Dejeneratif Servikal Miyelopati Klinik Uygulama Kılavuzu (2017)
- AAOS OrthoInfo: Cerrahi Tedavi Seçenekleri
- Johns Hopkins Medicine: Cervical Myelopathy
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı, kişisel muayene ve tetkik sonuçlarıyla belirlenir.
