Günlük dilde birbirinin yerine kullanılabilse de tam olarak aynı kavram değildir.

Sinir kökü basısı, omurgadan çıkan sinirin henüz kök seviyesinde etkilenmesini ifade eder.

Periferik sinir sıkışması ise sinirin omurgadan çıktıktan sonraki seyri sırasında başka bir anatomik bölgede sıkışmasıdır.

Örneğin bacakta uyuşma yaşayan bir hastada sorun:

• Bel bölgesindeki sinir kökünde,
• Kalça veya diz çevresindeki sinirde,
• Bacağın daha aşağı bölümündeki periferik bir sinirde

olabilir.

Benzer şekilde elde uyuşma hem boyundaki sinir kökü basısından hem de el bileğindeki periferik sinir sıkışmasından kaynaklanabilir.

Bu nedenle yalnızca şikâyetin bulunduğu bölgeye bakmak her zaman yeterli değildir.

Radikülopati Ne Demek?

Sinir kökünün bası altında kalması veya tahriş olması sonucunda o sinirin fonksiyonlarında ortaya çıkan klinik tabloya radikülopati adı verilir.

Bel bölgesinden çıkan sinir kökünün etkilenmesi:

lomber radikülopati

boyun bölgesinden çıkan sinir kökünün etkilenmesi ise:

servikal radikülopati

olarak adlandırılır.

Radikülopatide ağrı çoğu zaman sinirin anatomik seyri boyunca yayılır.

Bel bölgesinde bu durum bacakta, boyun bölgesinde ise omuz, kol veya elde belirtiler oluşturabilir.

Sinir Kökü Basısı Ağrı Yapar mı?

Evet.

Sinir kökü basısının en sık belirtilerinden biri ağrıdır.

Bu ağrı klasik kas veya eklem ağrısından farklı hissedilebilir.

Hastalar ağrıyı:

• Elektrik çarpması,
• Yanma,
• Bıçak saplanması,
• Keskin ağrı,
• Derinden gelen sızı

şeklinde tarif edebilir.

Sinir kaynaklı ağrının önemli özelliklerinden biri, sinirin dağılımı boyunca başka bir bölgeye yayılabilmesidir.

Örneğin beldeki sinir kökü etkilendiğinde ağrı belden çok kalça ve bacakta hissedilebilir.

Sinir Kökü Basısı Uyuşma Yapar mı?

Evet.

Sinirler yalnızca kasları hareket ettirmez; aynı zamanda dokunma, ağrı ve sıcaklık gibi duyuların taşınmasında da görev alır.

Sinir kökünün duyusal lifleri etkilendiğinde:

• Uyuşma,
• Karıncalanma,
• Yanma,
• İğnelenme,
• His azalması

ortaya çıkabilir.

Uyuşmanın hangi bölgede olduğu hangi sinir kökünün etkilenmiş olabileceği konusunda ipucu verebilir.

Ancak bu duyusal bölgeler kişiden kişiye farklılık gösterebildiğinden yalnızca uyuşmanın yerine bakılarak kesin tanı konulmaz.

Sinir Kökü Basısı Güç Kaybı Yapar mı?

Sinir kökleri hem duyusal hem de motor lifler içerir.

Basının motor sinir liflerini etkilemesi durumunda kas gücü azalabilir.

Örneğin hasta:

• Ayağını yukarı kaldırmakta,
• Parmak ucuna çıkmakta,
• Merdiven çıkmakta,
• Bir nesneyi kavramakta,
• Kolunu belirli yönde hareket ettirmekte

zorlanabilir.

Kas gücü kaybı sinirin motor fonksiyonunun etkilendiğini gösterdiği için yalnızca ağrı veya karıncalanmaya göre daha dikkatli değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.

Özellikle yeni başlayan veya giderek ilerleyen güç kaybında değerlendirme geciktirilmemelidir.

Belde Sinir Kökü Basısı Hangi Belirtileri Yapar?

Bel omurgasından çıkan sinir köklerinden biri etkilendiğinde belirtiler genellikle belden çok bacakta belirgin olabilir.

Hastada:

• Kalçaya yayılan ağrı,
• Bacak ağrısı,
• Bacakta uyuşma,
• Ayakta karıncalanma,
• Yanma,
• Elektriklenme,
• Kas gücü kaybı

görülebilir.

Bel fıtığı, bel bölgesindeki sinir kökü basısının sık nedenlerinden biridir.

Ancak spinal kanal darlığı ve sinirin omurgadan çıktığı foramenin daralması da benzer bulgulara yol açabilir.

İlgili içerik: Bacakta Uyuşma Neden Olur? Bel Fıtığı mı, Sinir Sıkışması mı?

Boyunda Sinir Kökü Basısı Hangi Belirtileri Yapar?

Boyundaki sinir kökü basısı ise omuz, kol ve elde belirtilere yol açabilir.

Bunlar arasında:

• Boyundan kola yayılan ağrı,
• Omuz veya kürek kemiği çevresinde ağrı,
• Kolda uyuşma,
• Parmaklarda karıncalanma,
• Elde his değişikliği,
• Kol veya elde güçsüzlük

bulunabilir.

Hangi parmakların etkilendiği, hangi kaslarda güç kaybı olduğu ve reflekslerdeki değişiklikler doktorun hangi sinir kökünün etkilenmiş olabileceğini değerlendirmesine yardımcı olur.

Sinir Köküne “Temas” ile “Bası” Aynı Şey mi?

MR raporlarında farklı ifadeler kullanılabilir.

Örneğin:

• Sinir köküne temas
• Sinir kökünde bası
• Sinir kökünde kompresyon
• Sinir kökünde indentasyon
• Sinir kökünün yer değiştirmesi

gibi ifadeler görülebilir.

Bu kelimeler anatomik ilişkinin derecesini tarif etmeye çalışır ancak MR raporundaki tek bir kelimeden yola çıkarak sinirin fonksiyonunu belirlemek mümkün değildir.

Özellikle “temas”, diskin veya başka bir yapının sinir köküyle komşuluğunu gösterebilir; bu durum her hastada klinik olarak anlamlı bir radikülopati oluşturmaz.

Bu nedenle MR’ın kendisi ile hastanın şikâyetleri birlikte değerlendirilmelidir.

MR’da Sinir Kökü Basısı Görülmesi Tehlikeli midir?

Her zaman değil.

Sinir kökü basısının klinik önemi:

• Basının derecesine,
• Sinirin ne kadar süredir etkilendiğine,
• Ağrı ve uyuşmanın şiddetine,
• Kas gücü kaybı bulunup bulunmadığına,
• Bulguların ilerleyip ilerlemediğine

göre değişir.

Sadece MR’da bası görülmesine rağmen hiçbir şikâyeti veya nörolojik kaybı olmayan kişiler bulunabilir.

Buna karşılık MR’daki basıya aynı sinirin kontrol ettiği bölgede ciddi güç kaybı eşlik ediyorsa bulgunun klinik önemi çok daha yüksektir.

MR’daki Sinir Basısı ile Şikâyetlerin Aynı Tarafta Olması Önemli mi?

Evet.

MR bulgusuyla klinik yakınmanın anatomik olarak eşleşmesi önemlidir.

Örneğin MR’da sağ taraftaki sinir köküne belirgin bası görülüyorsa ve hastanın da sağ bacağında aynı sinirin dağılımına uyan ağrı, uyuşma veya güç kaybı bulunuyorsa iki bulgunun ilişkili olma olasılığı artar.

Ancak MR’da sağda bası görülmesine rağmen hastanın yakınmalarının yalnızca sol tarafta olması durumunda başka nedenler de düşünülmelidir.

Bu nedenle tedavi planı yalnızca radyoloji raporunun son cümlesine göre yapılmaz.

Sinir Kökü Basısı ile Bel Fıtığı Aynı Şey mi?

Hayır.

Bel fıtığı, omurlar arasındaki diskin dışarı doğru taşmasını ifade eder.

Sinir kökü basısı ise bunun sinir üzerindeki olası sonucudur.

Her bel fıtığı sinire bası yapmaz.

Aynı şekilde her sinir kökü basısının nedeni de bel fıtığı değildir.

Örneğin:

• Foraminal stenoz,
• Faset eklem büyümesi,
• Kemik çıkıntıları,
• Spinal kanal darlığı

da sinir kökü basısına neden olabilir.

Bu ayrım özellikle MR raporlarını değerlendirirken önemlidir.

Sinir Kökü Basısı ile Spinal Kanal Stenozu Aynı Şey mi?

Hayır.

Spinal kanal stenozu, sinir yapılarına ayrılan anatomik alanın daralmasını ifade eder.

Sinir kökü basısı ise belirli bir sinir kökünün doğrudan etkilenmesidir.

Spinal kanal darlığı sinir kökü basısına neden olabilir, ancak iki terim aynı anlamı taşımaz.

İlgili içerik: MR’da Spinal Kanal Stenozu Ne Demek?

Sinir Kökü Basısında MR Neyi Gösterir?

MR, diskleri ve sinirlerin çevresindeki yumuşak dokuları ayrıntılı göstermesi nedeniyle sinir kökü basısının değerlendirilmesinde sık kullanılan görüntüleme yöntemlerinden biridir.

MR ile:

• Disk fıtığı,
• Kanal daralması,
• Foraminal daralma,
• Sinirin anatomik pozisyonu,
• Sinire temas veya bası oluşturan yapılar

değerlendirilebilir.

Ancak MR sinirin gerçekten ne kadar iyi çalıştığını doğrudan ölçmez.

Bu nedenle anatomik görüntü ile nörolojik muayene birlikte değerlendirilmelidir.

Sinir Kökü Basısında EMG Gerekir mi?

Her hastada gerekmez.

Bazı durumlarda şikâyetin:

• Sinir kökünden mi,
• Periferik sinirden mi,
• Başka bir nörolojik problemden mi

kaynaklandığını ayırt etmek için EMG kullanılabilir.

EMG ve sinir ileti çalışmaları sinir ve kasların elektriksel fonksiyonu hakkında bilgi sağlar.

Dolayısıyla MR ile EMG aynı şeyi göstermez.

MR anatomiyi, EMG ise sinir ve kas fonksiyonuyla ilgili farklı bilgiler değerlendirir.

Hangi incelemenin gerekli olduğu hastanın öyküsü ve muayenesine göre belirlenir.

Sinir Kökü Basısı Kendiliğinden Geçebilir mi?

Bazı durumlarda evet.

Özellikle disk fıtığına bağlı sinir kökü irritasyonunda hastaların önemli bir bölümünde belirtiler zaman içerisinde cerrahi olmadan azalabilir.

Disk çevresindeki inflamasyon azalabilir ve fıtıklaşmış disk materyali zaman içerisinde küçülebilir.

Ancak her sinir basısının seyri aynı değildir.

Özellikle:

• İlerleyen kas gücü kaybı,
• Uzun süren ciddi ağrı,
• Belirgin nörolojik kayıp

bulunduğunda yaklaşım değişebilir.

Bu nedenle yalnızca MR görüntüsüne göre “beklemeli” veya “ameliyat olmalı” şeklinde karar verilmez.

Sinir Kökü Basısı Ameliyat Gerektirir mi?

Hayır.

Sinir kökü basısı görülmesi tek başına ameliyat nedeni değildir.

Cerrahi kararında:

• Hastanın ağrısının şiddeti,
• Şikâyetin süresi,
• Kas gücü kaybı,
• Nörolojik bulguların ilerleyip ilerlemediği,
• Günlük yaşamın ne kadar etkilendiği,
• Cerrahi dışı tedavilere yanıt,
• MR ile muayenenin uyumu

birlikte değerlendirilir.

Sadece MR raporunda “sinir köküne bası” yazması nedeniyle ameliyat kararı verilmez.

Sinir Üzerindeki Bası Kalkınca Uyuşma Hemen Geçer mi?

Her zaman değil.

Sinir dokusunun iyileşmesi zaman alabilir.

Bu nedenle basının azalması veya ortadan kaldırılmasından sonra:

• Ağrı daha hızlı düzelebilir,
• Uyuşma daha uzun sürebilir,
• Kas gücünün toparlanması daha yavaş gerçekleşebilir.

Sinirin ne kadar süre ve ne derece etkilenmiş olduğu iyileşme üzerinde rol oynar.

Bu nedenle tedaviden hemen sonra devam eden uyuşma tek başına sinirin düzelmeyeceği anlamına gelmez.

Ancak yeni başlayan veya giderek artan nörolojik kayıplar yeniden değerlendirilmelidir.

Sinir Kökü Basısı Ne Zaman Önemlidir?

Ağrı ve uyuşmanın yanında motor kayıp bulunması özellikle önemlidir.

Şu belirtilerde doktor değerlendirmesi geciktirilmemelidir:

• Yeni başlayan kas gücü kaybı
• Güç kaybının giderek artması
• Ayağın yürürken yere takılması
• Elde belirgin kuvvet kaybı
• Yürümede yeni bozulma
• İlerleyen duyu kaybı

Sinir kökünün yalnızca duyusal değil motor fonksiyonlarının da etkilenmesi klinik değerlendirmede daha fazla önem taşır.

Sinir Kökü Basısı Ne Zaman Acildir?

Özellikle bel bölgesinde büyük bir bası birden fazla sinir kökünü etkilediğinde nadiren acil nörolojik tablolar gelişebilir.

Şu belirtilerde acil değerlendirme gerekir:

• İdrar yapamama
• İdrar veya büyük abdest kontrolünün yeni kaybı
• Genital veya makat çevresinde uyuşma
• İki bacakta hızla ilerleyen ciddi güç kaybı

Boyun bölgesinde ise hızla gelişen kol-bacak güçsüzlüğü veya ciddi yürüme bozukluğu gibi belirtiler de acil değerlendirme gerektirebilir.

Sinir Kökü Basısında En Önemli Nokta Nedir?

Sinir kökü basısını değerlendirirken şu üç unsur birlikte ele alınmalıdır:

1. Hastanın şikâyeti
Ağrı, uyuşma veya güç kaybı nerede?

2. Nörolojik muayene
Kas gücü, refleksler ve duyu bulguları hangi siniri işaret ediyor?

3. Görüntüleme
MR’daki bası aynı sinir kökünde ve aynı tarafta mı?

Bu üç bilgi birbirini destekliyorsa MR bulgusunun klinik anlamı güçlenir.

Bu nedenle “MR’da sinir köküne bası var” cümlesi tek başına bir tedavi kararı değildir.

Asıl önemli olan sinirin görüntüde nasıl göründüğünden çok, hastada nasıl bir nörolojik etki oluşturduğudur.